کتاب شناسی مکه: سفرنامه مکه: سفرنامه حج نوشتۀ محمدرضا خان ظهیرالملک کرمانشاهی
28 بازدید
محل نشر: دانشنامه حج و حرمین شریفین
نقش: نویسنده
سال نشر: 00/0/0
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
سفرنامه مکه: سفرنامه حج نوشتۀ محمدرضا خان ظهیرالملک کرمانشاهی از سفرنامه های حج دورۀ قاجار(حک: 1210 – 1324 قمری)است که نویسنده در آن شرح سفر حج سال 1306 قمری را ثبت کرده است. این سفرنامه به صورت یادداشتهای روزانه در حین سفر نگاشته شده و نویسنده پس از حج، عتبات عراق را زیارت کرده است. اطلاعاتی از راه شام و مناطق و شهرهای میان راه در این سفرنامه آمده است. هرچند نویسنده از راه جبل یا راه زبیده* به ایران بازگشته، گزارشی از وضعیت این راه و مسافران آن به دست نداده است. نویسنده محمدرضاخان ظهیرالملک، از نوادگان شیخ علی زنگنه رییس قبیله و فوج زنگنه و حاکم کرمانشاه بوده که در منابع از او با عنوان «محمد رضا خان ظهیرالملک کرمانشاهی» یاد شده است. او درجه سرتیپی نیز داشته و بدین رو عنوان نظامی «امیر تومان» داشته و در سال 1328 قمری در تهران وفات کرده است. کنسولگریهای ایران در میان راه او را می شناخته و از در جمله حلب(ص659) و اسکندریه(رک: ص669وص663)از او استقبال ویژه کرده اند. از مطالب و نوع نثر سفرنامه فضل و توانایی قلمی ظهیرالملک نمودار است. این سفر ده ماهه از کرمانشاه آغاز شده و به صورت زمینی و دریایی انجام پذیرفته و از شهرهای غربی ایران، یعنی هارون آباد(اسلام آباد غرب)، کرند، سرپل ذهاب، قصر شیرین گذشته و عراق رسیده است. با این حال، ظهیرالملک در گزارشهای سفرنامه، از ماجرای سفر تا کاظمین هیچ ننوشته و در مقدمه سبب این کاستی را آن دانسته که پیشتر، ناصرالدین شاه قاجار(حکو: 1313- 1264ق.) در سفرنامه اش به عتبات عراق این مرحله از سفر را نگاشته و محض احترام در حد خود ندیده است که او هم بنویسد.(ص648)نویسنده از منازل میان راه مکه تا مدینه و مدینه تا جبل نیز هیچ ننوشته است.(رک: ص679)ظهیرالملک انگیزه نگارش سفرنامه را اقتدا و اقتفا به ناصرالدین شاه معرفی کرده است.(ص648) ادامه دارد ...